Lịch sử – Xã hội

Biên giới Tây Nam (chủ đề tôi thường xuyên thu thập dữ kiện trong suốt 12 năm qua), đích thực là một cuộc trường chinh, đưa những người con đất Việt thêm một lần đi xa hơn đường biên giới quốc gia để chạm tới đường biên Miên-Thái. Một hành trình khốc liệt kéo dài một thập kỷ của thời hiện đại.

Xem thêm:

Tại sao người Cambodia ghét người Việt Nam và Thái Lan

Bài trả lời phỏng vấn sâu về cuộc chiến của ông Nguyễn Chí Vịnh

Sau 40 năm, từ ngày 7/1/1979 – thời khắc chế độ Khmer Đỏ (aka Đảng Cộng Sản Campuchia theo Chủ nghĩa Mao Trạch Đông) bị lật đổ bởi Quân đội của Đảng Cộng Sản Việt Nam tại Phnom Penh. Mối quan hệ hai nước vẫn nhiều nghi kị, mặc cho máu người Việt Nam đã đổ để tiêu diệt chế độ diệt chủng Pol Pot từng tàn phá quốc gia này. Như trên BBC, có một bài viết đáng chú ý với tiêu đề: “40 năm sau: Làm sao để VN-Campuchia chung sống hòa bình hết ngờ vực”

Các trang sách sử tóm lược, thường không nêu lên được sự nghi kị và mâu thuẫn giữa hai quốc gia hôm nay, dù đảng cầm quyền gần 40 năm qua tại Cambodia nhận hậu thuẫn mang tính sinh tồn ban đầu của Việt Nam.

Cá nhân tôi cho rằng có nhiều nguyên do.

Trong chiến đấu

a.

Cuộc chiến của người Việt tại Cambodia mang trong mình sự phản chiếu tình huống người Mỹ tại Miền Nam Việt Nam. Nhưng ở khía cạnh bi đát và sự phức tạp bởi lịch sử láng giếng trăm năm trước đó.

Những binh sĩ Việt Nam xơ xác, như đất nước họ lúc ấy, quả thực đã đối mặt cuộc chiến du kích tại Cambodia từ sau 1983 đầy ám ảnh. Mà mỗi câu chuyện thực của người lính khi đó sẽ cho ta thấy sự chà đạp bạo tàn và thách thức giới hạn về “tính người” bởi cả hai bên tham chiến. Nó khủng khiếp hơn những gì người Mỹ từng đối mặt với các du kích quân Miền Nam rất nhiều.

Để rồi cuối cùng khi người Việt Nam khi rút đi, họ chỉ nhận lại một chiến thắng bị giới hạn và một đồng minh không bền vững.

Ông Hunsen hay phe phái nào khác, trước tiên họ vẫn là người Cambodia.

Ngày về, 1989

b.

Có một điều làm tổn thương chính thể của Hunsen nhất cũng chính là cái cảm giác đưa đẩy ông Nguyễn Văn Thiệu lên truyền hình mắng Mỹ vì quyết định “bỏ rơi đồng minh” để triệt thoái tại Hội nghị Paris.

Mặc dù từ 1983, Việt Nam đã mong muốn rút quân, nhưng cú rút quân chính thức năm 1989 lại đến từ sức ép của nghèo nàn trong nước và nhu cầu giao thương trở lại với Trung Hoa. Người Trung Hoa “hiền từ” “chỉ có” một mong muốn: Việt Nam rút quân, Sihanouk trở về ngôi vương và các phe phái vũ trang đối lập được hợp pháp hoá.

Việt Nam buộc phải đồng ý, và buộc có trách nhiệm đưa điều đó trở thành hiện thực. Đối với những người lãnh đạo chính phủ Cambodia hậu Khmer Đỏ, đó là một thoả thuận kiểu nước lớn, bị xem là đàm phán trên lưng của những người đồng chí. Giống như khi Bắc Việt và Hoa Kỳ ký hiệp định rút quân Mỹ và phân chia địa bàn chiếm đóng tại Paris mà không có Việt Nam Cộng Hoà.

Chính phủ Hunsen đang thắng thế, cái họ đương đầu là đám du kích lâu nhâu của các phe phái cát cứ. Giữa các phe phái này cũng có sự kình chống nhau. Bên cạnh đó là một ông vua “đi dây” không nhiều uy tín thượng tầng.

Trên tất cả sự giúp đỡ trước đó, khi quyền lợi trong tay bị tước đoạt là quá mức phũ phàng đối với không ít người. Các nhóm bất hợp pháp thành hợp pháp, các đội vũ trang thù địch hoặc giải giáp hoặc hòa vào một quân đội quốc gia chung. Những thủ lĩnh đối lập chui rúc trong rừng đã đàng hoàng lên tranh đấu nghị trường và công khai truyền bá quan điểm. Sự ấm ức lấn lướt ân tình.

Câu chuyện không khác việc Tổng thống Al-Assad của Syria kiên quyết chối từ các điều khoản như vậy cho Syria hiện tại.

Ngày về, 1989

c.

Tôi nghĩ rằng ông Hunsen là người thông minh và biết lý lẽ cũng như một chính trị gia nhà nghề. Hầu hết sự căng thẳng, va chạm và thù địch lớn nhất lại đến từ số đông bên dưới. Những thuộc cấp của ông vốn, hòn tên mũi đạn với kẻ thù sẽ hụt hẫng và đổ lỗi khi buộc phải ngồi lại với các nhóm đối lập là điều không dễ chịu.

Hơn thế nữa, giờ đây trong chính phủ và bộ máy công quyền của Cambodia đã có sự đa dạng hoá với tỉ lệ công khai và nhiều hơn những người chống lại Việt Nam một cách cực đoan. Sự cực đoan hoá ngược diễn biến từ đây. Đến mức, chỉ sau 20 năm, rất nhiều tiếng nói “có vị trí” tại Cambodia đã hoài nghi những kẻ diệt chủng có thực sự là Pol Pot?!

Điều đọng lại ở trên chính là nút thắt của tư tưởng “xét lại” đương thời: người Việt Nam, sao ở lại Campuchia tận hơn một thập kỷ để được lợi gì hôm nay.

Quân Liên Hiệp Quốc vào tiếp quản, giải giáp và chống xung đột tại Cambodia trong quá trình hòa giải các phe phái.

5.1.2019
Đỗ Quốc Việt Anh

 

 

15 Tháng Một, 2019

Sự ấm ức và ngờ vực từ bên kia biên giới Tây Nam

Biên giới Tây Nam (chủ đề tôi thường xuyên thu thập dữ kiện trong suốt 12 năm qua), đích thực là một cuộc trường chinh, đưa […]
4 Tháng Một, 2018

Tại sao người Cam-Pu-Chia ghét Việt Nam và Thái Lan?

Bài viết bởi một người Cambodia trẻ, tên Kounila Keo tại mạng chuyên gia Quora. Chuyển ngữ bởi Đỗ Quốc Việt Anh. Lời dẫn của người […]
3 Tháng Một, 2018

Đạn dược hay phế liệu quân dụng?

Nhân vụ nổ tại kho phế liệu Bắc Ninh. Tôi là chuyên gia quân sự được đào tạo tại Diễn đàn Kỹ thuật quân sự TTVN […]
19 Tháng Mười, 2017

Tinh thần phản chiến

1. “Phía Tây không có gì lạ” hay dịch sát hơn “Mặt trận phía Tây tĩnh lặng” là tên tác phẩm văn học gây chấn động […]
26 Tháng Bảy, 2017

Hồn tử sĩ

“Hồn tử sĩ” của nhạc sĩ Lưu Hữu Phước là một ca khúc đặc biệt. Có lẽ nó là tác phẩm duy nhất được chính quyền […]
24 Tháng Bảy, 2017

[27/7] Dư âm nội chiến

Ai biết mới 200 năm trước, nước nhà còn nội chiến trăm năm. Ai hay dải đất từ Huế đổ vào mới có thành hình tới tận đầu 1900s. Chuyện bể dâu với đời người là trâm luân đằng đẵng, với lịch sử là những bước dịch chậm rãi. Tất cả đang trên đường định hình một quốc gia thống nhất về lãnh thổ mới hơn trăm năm và nhen nhúm hùng cường. Nhiều sự man di trong dân chúng hay sự hạ cấp ở thượng tầng lãnh đạo nên được nhìn điềm đạm dưới con mắt khách quan.
2 Tháng Sáu, 2017

Luật sư phải tố giác thân chủ

Về chuyện đại biểu cuốc hội đề xuất “luật sư phải tố giác thân chủ” nếu biết thân chủ phạm tội “xâm phạm an in cuốc […]