Tôi xin kể chuyện nhà tôi trước tiên, chuyện về cái đêm Cải cách ruộng đất (1946-1957) quét qua hai nhà nội ngoại.

Nhân việc tuần qua, chủ đề đầy nước mắt và đau thương ấy được khơi gợi ra ánh sáng trong cuộc triển lãm tại Hà Nội.

Nội dung cuộc triển lãm ấy là một sự dối trá, phỉnh phờ dựa trên cái cách qui chụp đầy bạo ngược đương đại.

Như tôi đã khuyên một người anh em, đại ý: “Đi đi. Đi mà xem người ta tô vẽ mẩu bánh mỳ sự thật (gồm hơn 150 hiện vật) thành nguyên một lò bánh mỳ của xã hội miền Bắc lúc ấy.”

Nhưng có lẽ, chỉ bằng cách nhịn nhục để trình diễn sự dối trá ấy thì những người tử tế mới được phép lật lại một chương đen tối và đầy sự… không tính người đã qua.

Ông ngoại tôi, quê Hoàng Lộc, Hoằng Hóa, Thanh Hóa.

Bố của ông làm nghề dạy họcbốc thuốc, gia tài có chút đất đai và cuộc sống đỡ phần lam lũ hơn so với nhiều người hàng xóm.

Nhờ vậy, ông được gửi lên phố thị để học và tốt nghiệp tú tài tại trường của Pháp.

1946, ông tình nguyện tham gia đoàn quân “Nam tiến”của chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa để kháng Pháp tại Nam Bộ. Nhưng sốt rét ác tính làm ông phải về lại Thanh Hóa và phụng sự chính phủ Hồ Chí Minh trong vai trò một viên chức giáo dục. Ông là một trong số ít người đầu tiên đặt nền móng cho ngành giáo dục tỉnh này để rồi được mời biên soạn cuốn lịch sử ngành vào năm 1990s.

Năm 1948, ông được giao nhiệm vụ tham gia đoàn Cải cách ruộng đất tại Nghệ An. Chuyến đi biền biệt hơn 1 năm trời không tin tức, để lại bà tôi ở nhà một mình sinh hạ người con thứ hai nhưng không giữ được vì sự thiếu thốn.

Trong khi đó, tại Hoằng Hóa, cuộc Cải cách ruộng đất cũng tràn qua, đến lượt chính bố ruột ông bị đấu tố vì tội… không hành nghề cày ruộng.

Người ta chửi, người ta mắng, người ta trói gô, người ta gần như chôn sống.

Cái điên khùng nhất là người ta bỏ công đi hơn hai mươi cây số để tìm bà ngoại tôi, thuyết phục bà về tố cáo bố chồng là địa chủ tàn ác.

Bà tôi trả lời: “Ông ấy không làm gì ác với tôi cả. Tôi không đấu tố gì hết.”

Thế là người ta giám sát, người ta theo dõi, người ta làm khó dễ nhiều bề.

Nhà nội tôi thì trải qua cuộc cải cách ruộng đất tại Vụ Bản, Nam Định bằng việc biết “buông bỏ” và… nhanh chân.

Các cụ bỏ lại đất đai, tài sản để chạy vào Triệu Sơn, Thanh Hóa định cư.

Dân ngụ cư, lại làm nghề buôn bán và sản xuất hàng hóa là không hề dễ sống trong bầu không khí sục sôi của chủ nghĩa vô sản.

Giờ đây, nhiều người không biết Cải cách ruộng đất thực sự là cái gì?

Một cách đơn giản, đó không phải là một chính sách, đó là một chiến dịch.

Một chiến dịch đánh tráo khái niệm giữa “tư hữu đất đai” và “có tội”.

Một chiến dịch đã phá hủy tận gốc cấu trúc làng quê Việt Nam.

Một chiến dịch khiến bất cứ ai nghĩ tới cũng run sợ và từ bỏ sự phản kháng trước cách sử dụng sức mạnh quần chúng vô thức.

Một chiến dịch khiến sự đoàn kết cố hữu của người dân nông thôn bị phá vỡ hoàn toàn, thay thế bằng sự thù hận và tị hiềm.

Một chiến dịch nhập ngoại, thực hiện máy móc theo những gì đã diễn ra ở hai nền kinh tế khác biệt với Việt Nam: Liên Xô và Trung Quốc.

Một chiến dịch khiến nhiều người tin rằng ấm no có thể đạt được bằng cưỡng đoạt chứ không phải bằng lao động.

Một chiến dịch biến kẻ có tài sản trở thành người có tội, bần hàn là một tấm huy chương, đói khổ là thanh cao, và ra tay giúp đỡ kẻ nghèo khó là một điều nguy hiểm.

Người cày có ruộng, đó là lợi ích trước mắt thấy được.

Binh sĩ nông thôn hăng hái hy sanh.

Sĩ quan gốc tư sản và địa chủ càng phải phấn đấu hy sanh nhằm chứng minh lòng trung trinh với lý tưởng vĩ đại.

Hậu quả không thấy được là sự mất mát hàng trăm ngàn người biết chữ và biết sử dụng tư liệu sản xuất.

Mặc dù chính Lenin, trong học thuyết về chủ nghĩa đế quốc của mình nhấn mạnh vào việc các nước đế quốc dùng kinh tế để nô lệ hóa tầng lớp trung lưu bản địa nhằm kiềm chế sự phát triển quốc gia.

Chính tầng lớp này là động cơ cho sự phát triển.

Tại một quốc gia nông nghiệp như Việt Nam, giai cấp chủ đất được xem là trung lưu.

Nhưng những người tự nhận là học trò của ông người Nga ấy lại tự tay triệt hạ tầng lớp này tại chính nước mình… không tiếc thương.

Hoặc khác hơn, chiến dịch này được kèm cặp bởi các đồng chí cố vấn Trung Hoa, họ dập khuôn tỉ lệ địa chủ của nước Trung Hoa mênh mông áp đặt cho miền Bắc Việt Nam vốn đã tiêu điều trong liên miên đâm chém.

Cơn lốc ấy đi qua, được gì mất gì?

Niềm vui tư hữu đất đai của những người bần nông nhanh chóng bị chuyển hóa thành: đất đai là sở hữu tập thể, nhà nước là đại diện tập thể ấy, đại diện nhà nước là các lãnh tụ.

Để rồi, mòn mỏi đói ăn trong mô hình lao động tập thể.

Đến tận 1986, người nông dân mới được quyền tự sản xuất trên phần ruộng mà họ được nhà nước giao cho.

Đến nay, họ vẫn không phải là chủ đất, như bất cứ người Việt Nam nào khác.

Tệ hơn, họ còn hoàn toàn mất đi cơ hội làm chủ đất đai, điều mà tổ tiên họ đã từng…, bởi luật đã định.

Cải cách ruộng đất là cách duy nhất?

Giai đoạn 1950-60s, người Hàn Quốc có Tổng thống Park, trong Miền Nam Việt Nam có ông Diệm, hai ông này đều hành động như những kẻ ưa thích chia tiêu phung phí và sòng phẳng thái quá.

Hai ông chi tiền để mua lại đất của các chủ đất, sau đó bán lại cho những người nông dân với các chính sách tài chính ưu đãi.

Một cách yên bình, thiếu những tiếng kêu la thống thiết… rợn người.

Anh Đỗ
11.09.2014
17 Tháng Hai, 2015

Nhà tôi trong cải cách ruộng đất (1946-1957)

Tôi xin kể chuyện nhà tôi trước tiên, chuyện về cái đêm Cải cách ruộng đất (1946-1957) quét qua hai nhà nội ngoại. Nhân việc tuần […]
30 Tháng Tư, 2014

[30/4 – Bài 4] Miến Trộn và Mậu Thân

Trong niềm hoan hỷ với một cõi trị vì, chủ tiệm Cháo Hoa đã triệt để ngăn sông cấm chợ, cắt lối giao thương với tiệm […]
29 Tháng Tư, 2014

[30/4 – Bài 3] Giang sơn một cõi bờ Nam

Hiệp định Geneva chia cắt Việt Nam thành hai phần bởi sông Bến Hải. Những cuộc di chuyển để tập kết nhân lực giữa hai phe, […]
28 Tháng Tư, 2014

[30/4 – Bài 2] Nguồn cơn cuộc chiến

Nước Việt Nam bị chia cắt bởi một hiệp định, hiệp định Geneva 1954. Các bên: Mỹ, Sô, Tàu, Pháp, Hồ Chí Minh, Bảo Đại.
27 Tháng Tư, 2014

[30/4 – Bài 1] Sắp đặt của lịch sử

30/04/1975 là yêu cầu của lịch sử để có một nước Việt Nam bền vững về mặt diện tích khoảng 331,000km2. Sự kiện này cũng là hồi kết của tiến trình mở rộng từ Bắc xuống Nam. Đó là xu hướng chung của nhân loại.
20 Tháng Mười Hai, 2012

Viết về một kiểu nhìn và “sử dụng” lịch sử

Gần đây có nhiều bài báo về "chiến thắng" B52 trên bầu trời Hà Nội 1972. Chủ đề lịch sử, mình ưa thích. Đọc thấy bài “Máy bay B52 suýt tuyệt chủng trên bầu trời Hà Nội” của VnExpress thì không ưng được, phải viết cái gì đó.