Cách đây 3 năm, khi tôi còn học ở Singapore. Có bà giáo Magdalene, người Singapore, kể rằng bà qua học đại học tại Canada cuối 1980s và rất bất ngờ khi gặp nhiều người Việt Nam ở đó. Một vài trong họ là bạn học của bà. Điều ấn tượng là mấy người Việt Nam đó chỉ có hai họ: Trịnh hoặc Nguyễn. Vốn chẳng dễ phát âm.

1

Bà giáo đã hỏi về điều này, thì họ trả lời là khi nhập cảnh bằng nhiều con đường vào Canada, cơ quan nhập tịch của Canada đã tự động gán cho những người nhập cư Việt Nam họ Trịnh hoặc Nguyễn, không có lựa chọn thứ 3.

Mới đầu, tôi thấy cũng kỳ lạ, sau có tự đưa giả thiết rằng, người Canada hiểu sử Việt nên với người đến từ miền Bắc Việt sẽ nhận họ Trịnh, người đến từ miền Nam Việt, được chọn họ Nguyễn.
 
Quả tình, một lãnh thổ đi đến thống nhất luôn chứa đựng nhiều biến động can qua. Xứ mình cũng vậy, hai cuộc chiến vừa qua tôi cho cũng là một phần của sự sắp đặt ấy.
 
Ai biết mới 200 năm trước, nước nhà còn nội chiến trăm năm. Ai hay dải đất từ Huế đổ vào mới có thành hình tới tận đầu 1900s. Chuyện bể dâu với đời người là trâm luân đằng đẵng, với lịch sử là những bước dịch chậm rãi. Tất cả đang trên đường định hình một quốc gia thống nhất về lãnh thổ mới hơn trăm năm và nhen nhúm hùng cường. Nhiều sự man di trong dân chúng hay sự hạ cấp ở thượng tầng lãnh đạo nên được nhìn điềm đạm dưới con mắt khách quan. Đặc biệt, các cá nhân có lẽ nào nhìn chính mình trước để định mức giá trị văn minh quốc gia, tránh đòi hỏi những tầm cao mà cái vóc nước mình chưa tới. Để rồi, những cuộc điêu linh mơ hồ, nóng vội trong đổ lỗi của thế kỷ trước lại diễn ra.
 
27/7 là ngày kỷ niệm những giọt máu đã đổ của bên thắng cuộc trong nội chiến vừa qua. Tôi chỉ mong đó là ngày để nhắc về việc đừng để máu người Việt đổ trên đất Việt. Để phân ly máu thịt, phân ly bản quán, phân ly sinh tử.
Anh hùng, danh xưng ai cũng muốn, nhưng nó chỉ có giá trị khi còn sống và đặc biệt chẳng người phụ nữ nào muốn là “Bà mẹ anh hùng”.

Khi mà lời cụ Phan Châu Trinh (trước 1930) đến giờ (2017) vẫn tuyệt đúng: “Than ôi! Nước Nam bây giờ dân khí yếu hèn, dân trí thì mờ tối, ví với các nước châu Âu, châu Á cách xa không biết bao nhiêu dặm đường…” mà người mình cứ đụng chuyện nghĩ ngay tới bạo lực dập nhau thay vì tự “khai dân trí-chấn hưng khí-hậu dân sinh” thì còn bao ngày như 27/7 nữa đây.
P/S 1: Bài này được viết trước ở dạng Only Me trước khi có tấm hình anh Thủ tướng đội ô trao bằng ghi công tới các mẹ. Nhẽ ban tổ chức đều bị dư chấn tâm lý hậu chiến, điều duy nhất họ cần làm là đưa những phụ nữ cao niên ấy về khách sạn và xem trực tiếp qua Tivi. Dĩ nhiên, nếu con họ là anh hùng, mà vẫn còn sống thì việc ấy nhẽ được thực hiện nhanh chóng hơn.
 
P/S 2: Tôi gọi nội chiến, bởi dù tay Mỹ hay tay Liên Xô thì vào thời điểm ấy, chính các lãnh đạo người Việt hai miền vẫn có năng lực kết thúc hay mở rộng cuộc chiến.
 
Anh Đỗ
24.7.2017
Ảnh: Đâu đó trên Internet.
images1365532_img_0024
24 Tháng Bảy, 2017

[27/7] Dư âm nội chiến

Ai biết mới 200 năm trước, nước nhà còn nội chiến trăm năm. Ai hay dải đất từ Huế đổ vào mới có thành hình tới tận đầu 1900s. Chuyện bể dâu với đời người là trâm luân đằng đẵng, với lịch sử là những bước dịch chậm rãi. Tất cả đang trên đường định hình một quốc gia thống nhất về lãnh thổ mới hơn trăm năm và nhen nhúm hùng cường. Nhiều sự man di trong dân chúng hay sự hạ cấp ở thượng tầng lãnh đạo nên được nhìn điềm đạm dưới con mắt khách quan.