Sau đôi năm, lại đi qua Khâm Thiên phố, và bất giác nghĩ tới quý-ngài thợ thơ Hữu Tố.

388261_4162235705214_1194966192_n

Tối đi ăn với mấy anh chị em CMC cũ, qua Khâm Thiên.

Nhìn hàng cây lưa thưa còi cọc hai bên vỉa hè cụt lủn của Khâm Thiên phố, cũng là đại hiện hình ảnh cho vô số nhiều tuyến phố Hà Nội mà thấy bồi hồi.

Bồi hồi vì những nỗ lực giả dối được phô diễn đại trà.
Bọn trồng cây đô thị giả vờ làm việc, cắm tượng trưng các cây non thuộc giống lâu năm trong các ô đất trộn xi măng diện tích 60x60cm, rồi ra vẻ chờ đợi ngày cây tỏa bóng xuống con đường.
Lãng mạn.
Bọn kiến trúc giả vờ qui hoạch, rằng thành phố cũng đã đạt chỉ tiêu mật độ cây xanh trên m2, dù chúng biết thừa chẳng cây nào còn sống và được phép sống đến lớn khi hầu hết chỉ cách cửa nhà dân chưa đến 40cm.
Tồi tàn.

Vỉa hè Hà Nội cứ bị gặm nhấm mỗi ngày, vỉa hè bóp lại cho đường được giãn ra.
Đó là giải pháp thiên tài đỉnh cao của các lãnh tụ nhằm giảm ùn tắc giao thông.
Dù chúng, nếu muốn, đều luôn có cơ hội học hành và thăm thú các nền văn minh bên ngoài về qui hoạch dài hạn.
Phải chăng, do mọi nhiệm kỳ đều ngắn hạn.

Chợt nhớ đến Hữu Tố, thợ thơ nổi tiếng trong những năm đì đùng nội chiến “dùng súng Nga Xô, ăn lương khô Trung Quốc”.
Anh đã từng hào hứng:
“…Ta đi giữa ban ngày
Trên đường cái, ung dung ta bước.
Đường ta rộng thênh thang tám thước…”

Đường Khâm Thiên, nay đã rộng 12m, cứ theo tiêu chuẩn đầy tự hào của Hữu Tố, thì có nhẽ vỉa hè Khâm Thiên bị cắt mỗi bên chừng 2m so với cái thưở ban đầu thuộc Pháp.
Còn đâu đất cho cây, cho người đi bộ.

Trong khi con đường đi lại chật hẹp, con đường sự nghiệp của thợ thơ Hữu Tố xem chừng thênh thang hơn hẳn nhiều lãnh đạo toàn cầu.
Bạn lên đến chức Thủ tướng chẳng cần tới quá trình rèn luyện tại Havard, Yale hay Cambridge, Oxford.
Hữu có tài năng khác, lợi nhuận hơn nhiều: Tài viết thơ.

Thơ Hữu hầu hết là một dạng chuyển thể từ tin tức, nghị quyết và bài viết cổ động thành thơ lục bát.
Có lẽ bạn Hữu tham vọng theo đuổi Nguyễn Du tiền bối – ông chuyển thể “Thanh Tâm Tài Nhân” thành lời thơ đậm hồn dân tộc, “Truyện Kiều”.

Thơ Hữu cũng chuyển thể, cũng đậm hồn, nhưng đó lại là loại hồn khác, chắc chắn không phải hồn người.
Dù vẫn nhiều hấp lực và kích động trong lượt đọc đầu tiên.
Xuyên suốt, chúng ít chất tình, nhiều gào thét, căm hờn và máu me.
Dù Hữu được đồn đại là anh em cùng hội với các nhà thơ lãng mạn Xuân Diệu và Chế Lan Viên.

Sự thăng tiến của Hữu nhẽ cũng tương đồng với nhiều lãnh tụ khác.
Nếu anh không phải giơ đầu chịu báng cho vụ đổi tiền năm 1986 và lạm phát 770% thì có lẽ anh đã thực hiện thành công việc qui định văn bản hành chính bằng thơ lục bát.

Hữu Tố là người nổi tiếng, việc bị gièm pha là chi phí phải chấp nhận của sự nổi tiếng ấy.
Lợi nhuận từ danh vọng sẽ bù đắp cho hư tổn về tinh thần này nơi anh.
Đặc biệt, cho đến khi những kết quả công việc do anh còn ảnh hưởng tới xã hội, mọi khen chê tới anh đều vẫn là công bằng.

Nhiều người không ưa Hữu, tôi cũng, anh chưa từng muốn sửa lối viết tuyên truyền của mình, tận khi anh chết.
Như anh chưa từng nói lời tiếc nuối vì từng viết những lời thơ kiểu như:
“Mao Trạch Đông!
Tôi đã thấy: Dáng người cao lồng lộng
Đẹp như một ngọn cờ Hồng
Trên mặt người, mặt đất mênh mông”

(Viết cho một tối vô tình đi qua Khâm Thiên phố, nơi gần văn phòng công ty cũ)

* Hữu Tố tên thật là Nguyễn Kim Thành nhưng anh không từng thể hiện yêu cái tên do mẹ cha tặng. Như nhiều lanh tụ khác. Đó dường như là đặc trưng riêng của các lãnh tụ xứ này so với nhiều anh hùng dân tộc nơi khác, tự cổ chí kim.
** Gọi là anh vì tránh gây sốc với dư luận hơn là thể hiện lòng trọng vọng.

Anh Đỗ
30.01.2015
31 Tháng Một, 2015

Quý-ngài thợ-thơ Hữu Tố

Sau đôi năm, lại đi qua Khâm Thiên phố, và bất giác nghĩ tới quý-ngài thợ thơ Hữu Tố.