“- Mai mời em đến dự hội thảo do anh thuyết trình. Giá trị lắm, còn 01 vé mời cho em thôi. Nhất định đi thì anh sẽ báo địa chỉ. Ẩn sĩ như anh, bao nhiêu người đến nghe đấy. Thay đổi cuộc đời em ạ.”

TIENS
Hôm nay tôi bị liên quan tí chút tới hội Đa cấp Thiên Sư (TIENS) bằng một lời mời như thế.

Tôi từ chối không đi, 8:00 “thư ký” của gã gọi tới, cho địa chỉ giục đến. Từ chối. Nhưng 9:00 có việc phải tới Charmvit Tower nên đi qua, hỏi bảo vệ có phải hội thảo tầng 2 là đa cấp không? Đúng luôn.

Nhìn Logo, thấy TIENS.
TIENS chính là công ty đã cho 6.400 “nhân viên” (có lẽ phải gọi là người tham gia hệ thống thì đúng hơn) đi du lịch Pháp đình đám hồi Tháng 05 vừa qua. Tới Việt Nam, nó được gọi là Thiên Sư.

Kinh doanh đa cấp là một mô hình, nhiều công ty có sản phẩm tốt (tôi rất ưng vài thứ của Amway). Tại Việt Nam, nó trở thành vấn đề đạo đức người tham gia và sâu xa hơn góp vài nét phác về bức tranh tinh thần của quốc dân.

Tham gia đa cấp, có thể chia thành hai loại: Thợ săn có thịt và Thợ săn bị làm thịt. Bọn trùm thì không nói.

Đa cấp “đểu” cũng thu tiền từ bán hàng thông thường như đa cấp “nghiêm chỉnh”, nhưng nó “đểu” hơn ở chỗ chúng coi thành viên mới là nguồn thịt tươi, là nguồn thu chính. Chúng moi tiền từ họ bằng các chiêu dụ dỗ, cung cấp thông tin thổi phồng, khích tướng, các bài tâm lý để “ứng viên” trở thành “thành viên” và mua hàng nhiều nhất có thể.

Chúng không quan tâm làm thế nào một phụ nữ quê lại đủ quan hệ và mối quan hệ đủ chất lượng để bán hết lượng hàng 10-30 triệu mà chúng xúi mua. Chúng cũng không quan tâm thực sự các sản phẩm ấy hữu ích vượt trội đến đâu để cạnh tranh bên ngoài. Khi nạn nhân hối hận, chúng nỗ lực đập tan bằng việc đổ lỗi do sự thiếu cố gắng và niềm tin của nạn nhân.

Bước tinh vi và khốn nạn nhất để đa cấp “đểu” phát triển đó là để giải cứu chính mình, nạn nhân sẽ biến thành đồng lõa. Họ đi bán hàng và lôi kéo người khác gia nhập hệ thống để thu hồi vốn.
Để tự tin thuyết phục người khác, để làm nhẹ lương tâm, họ sẽ trải qua quá trình tự thuyết phục bản thân rằng mọi điều tổ chức đang làm là đúng.
Rồi họ tin và say máu thật. Đừng bật lại những người ở giai đoạn này, họ sẽ giết bạn, tin tôi đi.

Một mô hình, không nói lên tất cả. Sự khác biệt là rất nhỏ giữa đa cấp “nghiêm túc” và “đểu”. Con người mang tính quyết định cái nào đểu và đểu đến đâu.

Nhiều năm qua, đa cấp “đểu” phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam. Đơn giản vì nó luôn tìm được đủ số người “có tố chất” sẵn sàng tham gia và luôn có sẵn số người “đủ tiềm năng” để bị dụ dỗ tham gia.
Tố chất gì và tiềm năng nào, nếu đi sâu sẽ thấy nó là điểm ố đau lòng trong bức tranh hiện trạng tinh thần của quốc gia.

Với tư cách tham gia là thành viên, bạn có thể thu lợi. Nhưng nếu bạn mất mát, không bao giờ bạn nhận lại được những gì đã mất. Bạn vẫn là đồng lõa, chỉ là không lợi nhuận mà thôi. Đó là 1 trong 2 lý do, nhiều công ty đa cấp “đểu” tồn tại công khai mà không bị truy tố cho đến tận khi… đủ béo mập. Lý do khác, tham gia đa cấp đều tự nguyện về mặt bản chất nên nếu muốn truy tố cũng mất không ít công sức.

Anh Do
23.08.2015

P/s: Albani thời hậu “mô hình chính trị Liên Xô” cũng rất phát triển các loại hình đa cấp.

23 Tháng Mười Một, 2015

Tôi nhìn kinh doanh đa cấp

"- Mai mời em đến dự hội thảo do anh thuyết trình. Giá trị lắm, còn 01 vé mời cho em thôi. Nhất định đi thì anh sẽ báo địa chỉ. Ẩn sĩ như anh, bao nhiêu người đến nghe đấy. Thay đổi cuộc đời em ạ."
17 Tháng Tư, 2014

Hàng Mã và hàng Tàu

Theo một dòng chảy dễ hiểu, phố Hàng Mã (Hà Nội, Việt Nam) với đại đa số là người Việt gốc đang tự biến mình thành một khu phố Tàu.
17 Tháng Hai, 2013

Remembering a “forgotten” war

Soldiers and others who died in the war against the invading Chinese army in 1979 deserve to be honored and commemorated, veterans, historians and former diplomat […]
20 Tháng Một, 2013

“Trứng trại mình dở như… m…ứt”

Đây là cuộc tranh cãi giữa Gà thịt (được ăn trứng) trong một Trại gà tại Trung Hoa. Có thể ta thấy rất quen với các cụm câu hay cách phản biện thiếu Logic này trong các cuộc trao đổi tại Việt Nam.
4 Tháng Chín, 2012

Hai Bà Trưng đánh giặc nào?

Trước ngày nhập học, cháu gái tôi hầu như không rời mấy cuốn SGK còn thơm mùi giấy mới. Đang đọc say sưa bỗng nó chạy đến bên tôi, chỉ vào bài tập đọc Hai Bà Trưng (Tiếng Việt 3, tập 2, trang 4, 5) nói ông ơi, cháu đọc hoài mà vẫn không hiểu Hai Bà Trưng đánh giặc nào.