Đạn dược hay phế liệu quân dụng?
3 Tháng Một, 2018
Umbala gọi vốn
14 Tháng Một, 2018

Tại sao người Cam-Pu-Chia ghét Việt Nam và Thái Lan?

Bài viết bởi một người Cambodia trẻ, tên Kounila Keo tại mạng chuyên gia Quora. Chuyển ngữ bởi Đỗ Quốc Việt Anh.
Lời dẫn của người dịch
Chủ đề chiến tranh biên giới Tây Nam hứng thú tôi từ 15 năm nay. Điều đó dễ dẫn đến việc tôi luôn muốn nhìn mọi thứ từ bên kia biên giới. Thật tuyệt vời khi đọc bài viết này của Kounila Keo. Tôi cho rằng anh đã đưa ra góc nhìn khách quan về hiện trạng và nhẹ nhàng với những gì đã qua. Bên cạnh sự cởi mở và năng lực phân tích, câu cuối cùng của tác giả đã thể hiện đẳng cấp tinh hoa: “Điều quan trọng nhất tôi có thể nghĩ đầu tiên là người Cambodia cần phân biệt giữa những huyền thoại và sự thật.”. Đây là một hứa hẹn cho sự trỗi dậy “báo thù” của Cambodia nếu họ phổ quát hóa được nhận thức này.
Tôi thực sự phấn khích với câu cuối cùng bởi không chỉ Cambodia, mà chính quốc giá láng giềng Việt Nam đang cùng tình huống. Mặc dù người Việt Nam đang loay hoay giữa dòng hiện thực rối rắm nhưng chính tư duy họ không hề mạch lạc khi vừa ước vọng tương lai rực rỡ vừa dành tâm mơ màng những huyền thoại cũ xưa mập mờ. Như tuần này là tranh luận về sự phong độ của một ông vua chiến tướng giữa tư liệu lịch sử (tham khảo) với tưởng tượng bấy lâu. Đã tốn nhiều băng thông và thời gian của quốc dân.
Xa hơn, cách nhìn của tác giả là điều nhiều người Việt Nam trẻ nên học hỏi để nhìn về mối quan hệ với Trung Hoa một cách khách quan, học hỏi và lợi ích.
Nội dung bài viết bởi Kounila Keo

Điều đầu tiên, cho phép tôi được đặt câu hỏi: “Từ khi nào những người hàng xóm lại yêu quý lẫn nhau?”

Tôi lớn lên tại Cambodia, tôi có thể nói rằng giáo dục quyết định phần quan trọng nhất trong việc định hình tư duy của một người. Bên cạnh đó, là những điều được truyền dạy cho trẻ nhỏ bên trong mỗi gia đình.
Tôi đã lên trong một gia đình Cambodia điển hình. Bố mẹ tôi mặc dù không cổ vũ sự thù hận tới bất kỳ ai nhưng họ vẫn giữ một phần nào thái độ ghét bỏ đối với “chính quyền Việt Nam”. Tôi nhớ khi còn nhỏ, họ đã kể cho nghe về lịch sử đen tối mà họ đã nhặt nhạnh từ nhà trường, ví dụ như vô số cuộc chiến giữa Vietnam và Thailand hay khi đồng minh với bên này để chống lại bên kia. Cũng có những “đồn đại” việc lính Việt Nam sử dụng hài cốt người Cambodia để làm trà hay những hành động cắt xẻo tù binh trong chiến tranh. Và những câu chuyện ấy được truyền từ thế hệ ông bà tôi, tới bố mẹ tôi, rồi đến tôi bây giờ. Tôi cũng đã tìm hiểu qua vài cuốn sách chống lại Việt Nam có nguồn tài liệu uy tín nói về những câu chuyện trên. Nhưng, tôi có thể nói gì? Tôi không bảo vệ bất cứ ai ở đây. Chúng ta có xu hướng nhớ tới cái cách những người khác đã đối xử tệ với chúng ta như thế nào, không phải như những người ở bên ngoài. Khi đế quốc Khmer chinh phục các vùng đất trong quá khứ, nó cũng phải thực hiện những điều tôi tệ nhắm vào các “kẻ thù” của nó theo cách như vậy.
Lịch sử cổ đại của Cambodia là một sự tồi tệ đến tận cùng, tôi dám nói như vậy. Chúng tôi đã được cai trị bởi quá nhiều vị vua hay những nhà cầm quyền “bất tài”. Họ thay vì nỗ lực xây dựng quốc gia thì lại chạy đua ngày càng nhiều đền thờ (Nhớ rằng: Một số ngôi đền tồn tại đến ngày nay vẫn còn chưa được hoàn thành). Và hơn thế nữa, họ chạy sang các quốc gia hàng xóm để nhờ giúp đỡ mỗi khi nó cần chiến tranh với một quốc gia khác.
Đi nhanh về 1960s, khi Lon Nol cai trị Cambodia (như một quốc gia cộng hòa), một số người Vietnam đã bị giết và vứt xuống sông. Sau đó, trong suốt thời kỳ Khmer Đỏ (Khmer Rouge), người Vietnam là một trong những quốc tịch bị khủng bố bởi giới cầm quyền. Tinh thần chống Vietnam đã thực sự được thổi bùng mạnh mẽ trong suốt các thời kỳ này.
Tôi không gắng đưa ra một bài học lịch sử đầy đủ trong bài viết này vì tôi chắc chắn rằng Wikipedia sẽ làm việc đó một cách tốt hơn rất nhiều. Nhiều người Cambodia vẫn uất ức về sự mất đi của những phần đất cũ (thuộc về đế quốc Khmer rộng lớn và chúng tôi đã để mất vì sự bất tài của chúng tôi và vì những người hàng xóm xảo quyệt). Nhưng một lần nữa, làm thế nào mà bạn có thể cảm thấy buồn về những thứ bạn chưa từng bao giờ được nhìn thấy? Tôi không thể trả lời câu hỏi này. Chủ nghĩa dân tộc sai lầm là thực sự nguy hiểm, là những gì tôi có thể nói.

...Họ bị kích động từ giáo trình sai lệch, sự thiếu hụt của các phương thức hòa giải, tâm lý mất mát những vùng đất cũ, các chiêu trò chính trị, đã dẫn tới tình trạng này… (tóm tắt ý bởi ND)

Tôi chỉ muốn đưa ra một kết luận ngắn ở đây rằng nhìn chung thì các quốc gia láng giềng có xu hướng đánh nhau vì một vài lý do ngớ ngẩn, nhưng cái mà khiến người Cambodia chạm đến mức độ ghét hay không thích Việt Nam (một lần nữa, chính quyền Việt Nam) là bởi họ bị kích động từ những tuyên truyền sai lệch cũng như các bài học lịch sử (tại hệ thống giáo dục sai lầm 1960s, thời của cha mẹ tôi) và một sự thiếu hụt của các phương thức hòa giải hoặc hàn gắn đa phương (cơ quan chính phủ, xã hội dân sự,…). Nhưng, quả thực là không sai rằng, Vietnam cũng đã làm một số thứ bẩn thỉu với Cambodia. Thailand không khác gì. Tuy nhiên, quốc gia nào lại không làm vậy với hàng xóm của họ sau lưng? Dĩ nhiên Đông Nam Á, như là một khối, có rất nhiều cấm kỵ về xã hội và chính trị để được nhắc đến.
Thêm nữa, một vài người có thể nhận ra nhiều người tốt nghiệp đại học trong nước (Cambodia) thiếu hụt kỹ năng phân tích, cái mà không được củng cố trong nhà trường. Và nhiều người sống sót qua Khmer Đỏ tin rằng Vietnam xâm lược đất nước (chứ không phải là giải phóng). Hơn thế nữa, tưởng tượng thật dễ dàng như thế nào cho một số chính trị gia khuấy động cảm xúc và khiến người Cambodia hành động trong sự giận dữ. Ví dụ, đảng đối lập chính xem vấn đề “phân định biên giới” giữa Vietnam và Cambodia như là lá bài tài lộc để dành được sự ủng hộ từ đa số.

Nhưng, quả thực là không sai rằng, Vietnam cũng đã làm một số thứ bẩn thỉu với Cambodia. Thailand không khác gì.

Một cách ngắn gọn, sự mất mát những vùng đất cũ, sự thiếu hụt phân tích trong các vấn đề lịch sử giữa cộng đồng với chiêu trò chính trị, đã dẫn tới tình trạng này (ghét Vietnam, Thailand). Làm thế nào để giải quyết được? Một số người Cambodia vẫn gọi Saigon là “Prey Nokor”, tên cũ của một thành phố Khmer như một hoài vọng. Có thể nào người Cambodia được thỏa mãn và ngừng ghét Vietnam nếu Saigon được trả lại cho Cambodia? Tôi không nghĩ vậy. Điều quan trọng nhất tôi có thể nghĩ đầu tiên là người Cambodia cần phân biệt giữa những huyền thoại và sự thật. Và những tài liệu lịch sử của chúng tôi không thực sự giúp đỡ nhiều cho điều này.
Đỗ Quốc Việt Anh (dịch)
04.01.2018
BÌNH LUẬN FACEBOOK