Nhất định không tha hóa, khi còn chịu được
6 Tháng Chín, 2017
Khi những người phụ nữ chiến đấu
20 Tháng Mười, 2017

Tinh thần phản chiến

1.
“Phía Tây không có gì lạ” hay dịch sát hơn “Mặt trận phía Tây tĩnh lặng” là tên tác phẩm văn học gây chấn động văn đàn Âu-Mỹ năm 1929. Được viết bởi một cựu binh Đức sau 11 năm từ ngày Thế chiến I kết thúc.

Tôi đọc trong sự xúc động ghê gớm và thấu hiểu hơn những người trẻ khi tham gia cỗ máy chiến tranh. Từ sự cảm thương và bi phẫn, tinh thần phản chiến được nảy ra một cách mãnh liệt nơi một người đọc như tôi.

Câu chuyện là nỗi đau day dứt cả về thể xác và tinh thần của những chàng trai tuổi 17, 18 bị khích động bởi tư tưởng ái quốc để rồi quăng mình vào chiến tranh. Nơi đó, họ hầu như vô tích sự và nhỏ bé, “chỉ được cái, chết là nhanh”.

Một số ít sống lâu hơn, kinh nghiệm và thạo việc chém giết hơn nhưng cũng thờ ơ hơn với cái chết. Họ không tìm thấy tương lai khi hiện trạng đứt gãy đột ngột với quá khứ bình yên. Khác với những người lính nhập ngũ khi trưởng thành đầy đủ, họ khó quay lại với việc học hành và chẳng có một nghề nghiệp nào để tiếp tục. Cái nghề đầu tiên vào đời của họ là sinh tồn và giết chóc, họ cũng chỉ giỏi việc ấy.

Bên cạnh việc vô vọng ở tương lai, hiện thực khốn khổ và bẩn thỉu đời lính chỉ giúp họ chứng minh sự lạ lẫm và vô nghĩa của những mục tiêu hay lý tưởng giáo điều. Như nhân vật Tjaden cứng đầu: Chiến tranh xảy ra bởi quốc gia này xúc phạm quốc gia kia thì tớ về nhà, bởi tớ không cảm thấy bị ai xúc phạm cả. Nếu quốc gia là hiến binh, cảnh sát, thuế vụ thì quốc gia ấy, tớ xin kiếu.

Não trạng chiến tranh, sự đứt gãy đường đời, và việc mất mát bạn bè khiến họ cô đơn, trở nên lạc lõng đến mức chẳng thiết tha gì, kể cả ngày trở về. Họ chẳng tin gì, “chỉ tin vào chiến tranh”.

Tuổi trẻ của họ được gắn danh xưng “gang thép” để rồi bị nấu chảy như một lẽ tự nhiên trong lò lửa đạn. Tự nhiên như khi một người lính trẻ gục xuống, mà báo cáo chiến trường ngày hôm ấy vẫn nhẹ bẫng mấy dòng: “mặt trận phía Tây yên tĩnh”.

2.
Tinh thần phản chiến trước tiên là sự thức tỉnh và tồn tại như biểu hiện của một ý chí tự do, theo tôi.

Một sự không ngạc nhiên là Đảng Công Nhân Quốc Gia Xã Hội Chủ Nghĩa của Hitler khi nắm quyền tại Đức đã tiêu hủy tác phẩm và tước quốc tịch của tác giả. Trong khi đó bản dịch tiếng Việt của tác phẩm xuất hiện tại Sài Gòn từ 1968 còn im ắng tại miền Bắc tới tận 2000.

Cùng thời điểm tôi đọc trang cuối là khi bộ phim tài liệu mới nhất và được đánh giá công phu nhất về chiến tranh Việt Nam – “The Vietnam war” chuẩn bị công chiếu ngày 17/9. Bộ phim khắc họa một nước Mỹ chia rẽ sâu sắc và sục sôi tinh thần phản chiến để đi đến việc rút ngắn cuộc chiến tại Viễn Đông.

3.
Tôi cho rằng tuổi trẻ ở đâu cũng có những tâm tư và cảm xúc sâu kín giống nhau, nhất là tại chiến địa.
Qua “Phía Tây không có gì lạ” hay “The Vietnam war”, rõ ràng hòa bình chỉ tồn tại hoặc chiến tranh sẽ được hạn chế khi có tinh thần phản chiến, để không còn những thế hệ mất mát.
“Cuốn sách này không phải là một bản cáo trạng, cũng không phải một lời thú tội. Nó chỉ cố gắng kể về một thế hệ đã bị chiến tranh hủy hoại – cho dù họ đã thoát khỏi đạn pháo của chiến tranh”.

Anh Đỗ

BÌNH LUẬN FACEBOOK